Hamar aktore gaztek, bost Getxoko Utopian espazio eszenikokoak eta bost Suitzako Lucernako VorAlpenTheater-ekoak, mugak, hizkuntzak eta belaunaldiak gainditzen dituen esperientzia artistiko eta humanoa bizi izan dute. “Gazteak pentsatzen: Gerra eta Bakea” izeneko nazioarteko proiektu honek emanaldi eszeniko batean izan du amaiera, ostiral arratsaldean Utopian Getxoko eszenatokian aurkeztu zena, UN Etxea, Eusko Jaurlaritzako Giza Eskubideen eta Biktimen Arretarako Zuzendaritza eta Getxoko Kultur Aretoak sustatutako kultur truke baten baitan.

Topaketa hau 2024an hasi zen lankidetza baten bigarren zatia da, orduan euskal gazteek Lucernara bidaiatu baitzuten gerra ikuspegi artistikotik aztertzeko. Aurten, bakea izan da ardatza: nola bizi da?, nola eraikitzen da?, zer energia du? Galdera horien erantzunak gorputzaren, hitzaren eta musikaren bidez ehundu dira, parte-hartzaileak elkarrizketa sakon eta eraldatzaile batean batuz.

Sorkuntza prozesu partekatua

Algortan egindako lan aste intentsiboan, 14 eta 17 urte bitarteko gazteek bizipenak, emozioak eta munduaren ikuspegiak partekatu dituzte. Arantxa Iurre (Utopianeko koordinatzaile pedagogikoa) eta Reto Ambauen (VorAlpenTheater-eko zuzendaria) gidaritzapean, taldeak barne-bakea, elkartasuna, askatasuna eta gatazkaren osteko berreraikuntza bezalako kontzeptuak landu zituen. “Ez dugu soilik pertsonen arteko bakeaz hitz egin, baizik eta geure buruarekin dugun bakeaz ere”, azaldu zuten parte-hartzaileek.

Prozesuak Berangoko Burdin Hesiaren Oroimen Museoa eta Gernikako Bakearen Museoa bisitatzea ere barne hartu zuen, lan eszenikoari testuinguru historiko eta emozionala emanez. Gainera, Svetlana Alexievich Nobel saridunaren testuak erabili ziren, bereziki Gerrak ez du emakume aurpegirik lana, dramaturgiaren oinarri gisa.

Emozioz betetako eszena

25 minutuko pieza eszenikoak ikus-entzuleak hunkitu zituen bere sinbolismo indartsuagatik eta zintzotasunagatik. Eszenatokian, gazteek bakea kolore gisa irudikatu zuten –berde itxaropentsua– eta enpatiatik eta ulermenetik eraikitzen den energia gisa. “Politikariek barne-bakea izango balute, mundua ez litzateke hain bortitza izango”, hausnartu zuen aktoreetako batek.

Obrak ez zuen borrokarik edo indarkeria espliziturik erakutsi. Horren ordez, gatazkaren osteko berreraikuntzan, heriotzaren aurreko unean eta arima nola berreskuratzen denean jarri zuen arreta. “Neskek ez zuten gerran bertan pentsatu nahi, baizik eta nola gainditu. Oso esanguratsua iruditu zitzaidan”, adierazi zuen Arantxa Iurrek.

Etorkizuneko proiektua

Truke honek esperientzia artistikoa izateaz gain, herritartasun aktiboko ariketa ere izan da. “Gazteok badugu zer esanik”, aldarrikatu zuten protagonistak. Eta heldutasun eta sentiberatasun handiz egin dute, askotan haiei egozten zaizkien estereotipoak gezurtatuz.

Utopian eta VorAlpenTheater-en arteko lankidetza etorkizunean jarraituko du, giza eskubideak, elkarbizitza eta bakea sorkuntza eszenikotik aztertzen jarraitzeko proposamen berriekin. “Oso interesgarria da estilo artistikoak nahastea eta hortik zer sor daitekeen ikustea”, adierazi zuten Suitzako gazteek.

UN Etxea-tik, horrelako ekimenak funtsezkotzat jotzen dira belaunaldi berrien artean bakearen kultura sustatzeko. “Artearen indarrean sinesten dugu gizarte-eraldaketarako tresna gisa, eta proiektu hau horren adibide bizia da”, dio Begoña Guzmán-ek, erakundeko kultur arduradunak.