53. Giza Eskubideen aldeko Nazio Batuen Goi Komisarioaren Bulegoak (ACNUDH) “Accessible, inclusive, equitable and quality education for peace and tolerance for every child, especially children in the most vulnerable situations” (A/HRC/59/33) izeneko txostena argitaratu berri du. Txosten horrek Euskal Herritik sustatutako ekarpenak nabarmendu ditu, bakean, giza eskubideetan eta justizia sozialean oinarritutako hezkuntza eraldatzaile baten alde.

Dokumentua Giza Eskubideen Kontseiluaren 59. saioaren baitan aurkeztuko da. Bertan, estatuentzako gomendio zehatzak proposatzen dira: hezkuntza eskuragarri, inklusibo, bidezko eta kalitatezko bat bermatzea, bakean eta tolerantzian oinarritua. Txostenak azpimarratzen du hezkuntzak funtsezko eginkizuna duela gatazken prebentzioan, kohesio sozialean eta garapen jasangarrian, eta hezkuntza-testuinguruek tokian tokiko errealitate eta aniztasun kultural, etniko, erlijioso, linguistiko eta genero-aniztasunari erantzun behar diotela.

 

UNESCOren Eskola Elkartuen Euskal Sareari aitortza

Txostenaren 80. oin-oharrean, UNESCOren Eskola Elkartuen Euskal Autonomia Erkidegoko Sarearen ekarpena aitortzen da. Sarea UNESCOren sare globalaren parte da, eta bakearen, nazioarteko lankidetzaren, giza eskubideen eta jasangarritasunaren balioak hezkuntza-arloaren bidez sustatzea du helburu.

Eskola hauetan garatutako jarduerek curriculumaren edukia giza eskubideen inguruko bizipenekin uztartzea ahalbidetzen dute, eta ikasleen parte-hartze aktiboa bultzatzen dute, tokiko ikuspegitik gai globaletan.

Aitortza horrek euskal ikastetxeen zeregina indartzen du herritartasun globalaren eraikuntzan, eta hezkuntza-sistema eta Nazio Batuen esparruan garatzen den ekintza multilaterala uztartzeko lotura sendotzen du.

Ekarpen honetan UNESCOren Eskola Elkartuen Euskal Autonomia Erkidegoko Sareak eta gure lankide Eva Quirogak, UN Etxetik sarearen koordinatzaile autonomiko gisa, parte hartu zuten.

 

 

Gazteak protagonista Genevan: UN Etxearen ekarpena

106 . oin-oharrean, txostenak UN Etxea – UNESCOren Euskal Herriko Elkarteak egindako ekarpena jasotzen du. Begoña Guzmán Sánchez lankidearen gidaritzapean, Genevan 2024an giza eskubideen inguruko prestakuntza-prozesu trinkoan parte hartu zuten hainbat gaztek sinatu zuten ekarpena: Ainhoa Azkarate, Andrea Antúnez, Diego Espasa, Fernanda Cándida, Lore Etxebarria, Marta Eraña, Mirelur González eta Olaia Mujika.

Ekarpen horretan azpimarratzen da hezkuntzak duen botere eraldatzailea: harreman bidezkoak sustatzeko, bazterketa-egiturak desegiteko eta iruditeria sozialak eraldatzeko gaitasuna. Gazte sinatzaileek ikuspegi intersekzionala, arrazakeriaren aurkakoa eta komunitate-oinarritua duen hezkuntza-sistema aldarrikatzen dute, UN Etxeak sustatutako Bizkaia aniztasunaren alde programaren gisako esperientziak txertatuz.

Esperientzia hau memorian, adiskidetzean eta ulermen partekatuan oinarritutako eskualde-programen adibide gisa aurkezten da. Helburua da hezkuntza-sistemaren bidez bakearen kultura sustatzea, iragan bortitzaren ondorioak aitortuz eta giza eskubideen errespetuan oinarritutako bizikidetza berria eraikitzea.

Programok memoria historikoa eta biktimen testigantzak hezkuntza-kokapenera egokituta barneratzen dituzte, enpatia, indarkeriarik eza eta pentsamendu kritikoa bezalako balioak sustatuz. Euskal ikuspegiak erakusten du hezkuntza tresna eraginkorra izan daitekeela indarkeria-errepikapena saihesteko eta kohesio soziala indartzeko, iragan hurbila ikasketa kolektibo bihurtuz.

 

AMUGE: ijito herriaren historia eta kultura curriculumera txertatzeko aitzindari

53. oin-oharrean AMUGE – Euskadiko Emakume Ijitoen Elkartea “Te Siklârel Romanipen” (Ijito izaera ikasten) egitasmoa nabarmendu da. Proiektu aitzindari honek DBHko 1. eta 2. mailetarako programazio didaktikoa eskaintzen du, ijito herriaren historia eta kultura curriculum ofizialean modu zeharkakoan txertatuz, ikuspegi feminista, arrazakeriaren kontrakoa eta diziplina-anitzeko batetik.

Euskal Herriko Unibertsitatearen berme pedagogikoarekin eta Eusko Jaurlaritzaren babes instituzionalarekin, ekimen honek ijitoen historiaren isiltze sistematikoa konpontzen laguntzen du, eta ijito komunitatearen ekarpenak ikusarazten ditu, aniztasuna balio gisa aitortzen duen eta antigitanismoaren aurka egiten duen hezkuntza sustatuz.

 

Ekintza globalerako deia

A/HRC/59/33 txostenak oinarri argi bat du: ezinezkoa da bake jasangarria lortzea giza eskubideak, inklusioa eta pentsamendu kritikoa sustatzen ez dituen hezkuntzarik gabe. Estatuentzako gomendioek proposatzen dute:

• Bakearen eta tolerantziaren aldeko hezkuntza zeharka txertatzea.
• Ingurune seguru, inklusibo eta indarkeriarik gabekoak sustatzea.
• Haur eta gazteen ahotsa entzute aktiboa bermatzea.
• Gorrotoaren diskurtsoak eta estereotipoak pentsamendu digital kritikoaren bidez aurre egitea.
• Maila guztietan berdintasuna indartzea, ahultasun-egoeran dauden haurrei arreta berezia eskainiz.

Txostenak, gainera, hezkuntza eta Garapen Jasangarrirako Helburuak lotzen ditu, bereziki 4.7 helburuarekin, ikasleek garapen jasangarria, bakea eta herritartasun globala sustatzeko beharrezko ezagutzak eskuratzea bilatzen baitu.

Gainera, txostenaren bertsio eskuragarri bat egin da, errazago irakurtzeko eta txostena egitean identifikatutako gomendioak gehiago eta hobeto zabaltzeko.

 

Agenda global baterako, erro lokalekin

Nazio Batuen txosten global batean euskal hiru ekimen hauen presentzia tokiko ekintzaren garrantzia berresten du eragin globalerako, eta agerian uzten du Euskal Herrian giza eskubideekin eta bakearekin konprometitutako hezkuntza-sarea badagoela.

UN Etxeatik aitortza kolektibo hau ospatzen dugu, gazteria, hezkuntza, erakundeak eta gizarte zibila arteko sinergiak sendotzeko aukera gisa. Izan ere, bakearen aldeko hezkuntza ez da soilik helburu bat: ardura partekatua eta etorkizunerako inbertsioa da.

 

Informazio guztia hemen dago eskuragarri: https://www.ohchr.org/en/children/ensuring-quality-education-peace-and-tolerance-every-child

eta hemen: https://www.ohchr.org/en/calls-for-input/2024/call-inputs-ensuring-quality-education-peace-and-tolerance-every-child