UN Etxeak, “Eskubide Kulturalak Ikuspegi Globalean: Aniztasuna bultzatzeko Tokiko Ekimenak” proiektuaren esparruan, ikus-entzunezko labur bat ekoitzi du, eta Euskadin garatutako esperientzia eraldatzaileak biltzen dituen dokumentu bat egin du, eskubide kulturaletan, herritarren parte-hartzean eta justizia teknologikoan eragina dutenak.

Proiektua Kanpo Arazoetako, Europar Batasuneko eta Lankidetza Ministerioaren laguntzarekin egin da, eta Mondiacult 2025erako (UNESCOk antolatutako Kultur Politikei buruzko Mundu Konferentzia) prestaketa prozesuaren barruan kokatzen da. Konferentzia horretan, kulturak ondasun publiko global gisa duen zeregina eztabaidatuko da.

Proposamenak nazioarteko proiekzioa duten tokiko praktika kulturalak ikusarazten ditu, arteak, sorkuntza digitalak eta partaidetza komunitarioak hainbat erronkari nola erantzun diezaioketen landuz, hala nola arrakala digitalari, alborapen algoritmikoei, bazterketari edo espazio kultural eta teknologikoetan askotariko taldeak ez ordezkatzeari.

“Erakutsi nahi dugu tokian tokikotik erantzun sortzaileak, etikoak eta jasangarriak eraikitzen ari direla, kulturak aro digitalean dituen erronka globalei aurre egiteko. Ahots horiek, askotan periferikoak, berrikuntza kulturalaren erdigunean daude ”, azaldu du Begoña Guzmanek, UN Etxeko kultura arduradun eta proiektuaren koordinatzaileak.

Bost esperientzia, ikuspegi partekatua

Kamanga Influencers Clubek ekoitzitako proiektuaren bideoak lurraldeak bultzatutako ekimenak dokumentatzen ditu:

• Arai Danza Gasteizko dantza inklusiboko konpainiak gorputza jartzen du sorkuntza artistikoaren erdigunean. Dibertsitate funtzionala edo desgaitasun intelektuala duten gazteak protagonista dituen “Miradas cruzadas” lanak adierazpen artistikorako eskubidea aldarrikatzen du, desberdintasunetik eta sentsibilitatetik abiatuta.
• Afrikaldia-Afrikako Zinemen Euskal Jaialdiak kontinente afrikarraren eta bere diasporaren ikus-entzunezko aniztasuna ospatzen du. Zinema kritikoa, plurala eta arrazakeriaren aurkakoa sustatzen du, eta gizarte zibilaren eta kultura-industriaren arteko sareak sendotzen ditu Gasteizen.
• Kultursistema, Conexiones Improbablesek garatua, euskal ekosistema kulturala mapatzeko adimen artifiziala erabiltzen duen tresna digital aitzindaria da. Lurraldeko kultura-aniztasunaren irakurketa aberatsa eta zeharkakoa eskaintzen du.
• Kamanga Influencers Club Bilboko gazteen kolektiboak prestakuntza eta sorkuntza digitala bultzatzen ditu gazte migratzaile eta arrazializatuen artean. Beren multimedia azterketaren bidez, etika digitalarekin, identitatearekin eta aniztasunarekin konprometitutako ikus-entzunezko edukiak ekoizten dituzte.
• Femias taldeak, artista eta ikertzaile feministek osatua, AA bidezko irudiak sortzeko sistemetan genero joerei begirada kritikoa ematea proposatzen du. Femprompt tresnak irudi inklusiboak ikuspegi feminista intersekzionaletik sortzea gidatzen du.

Esperientzia horiek kultura eraikitzeaz gain, giza eskubideekin, jasangarritasunarekin, feminismoarekin eta ekitate teknologikoarekin lotzen dute. Marjinetatik parte hartzeak kulturaren etorkizunari buruzko eztabaida globala elikatzeko moduaren adibide dira.

Errelatoria eta nazioarteko eztabaidarako ekarpena

Bideoarekin batera, proiektuak errelatoria sakon bat du, irekian eskuragarri: “De la cultura comunitaria a la inteligencia artificial. Casos inspiradores del País Vasco” (UN Etxea, 2025)

Dokumentu honek Hibridalaben (Gasteiz) egindako topaketan partekatutako gogoetak jasotzen ditu, baita kultura eskubideei, adimen artifizialaren etikari eta 18. GJHa bultzatzeko euskal ekarpenari buruzko testuinguruaren azterketa ere, kultura eta hizkuntza aniztasunari buruz. Gainera, kontakizunak Nazio Batuen Errelatore Bereziak eskubide kulturalen esferan egindako txosten tematikoari egindako ekarpena jasotzen du, Colectivo Femiasek UN Etxearen laguntzarekin egina, eta 2025eko irailean aurkeztuko da NBEren Batzar Nagusian.

Tokikotik globalerantz

Proiektu hau kultur praktika komunitarioak ikusaraztearen aldeko apustua da, foku mediatiko handirik gabe, kultura sortzeko, irudikatzeko, eskuratzeko eta parte hartzeko dugun modua eraldatzen ari baitira. Euskadin, ekimen horiek eztabaida global handiekin hitz egiten dute, ezagutza kokatua, sentsibilitate soziala eta eskubide kulturalen defentsa irmoa eskainiz demokraziaren zutabe gisa.

Sartu eta partekatu:

Ikusi bideo osoa: De la cultura comunitaria a la inteligencia artificial

Irakurri kontakizun osoa: “De la cultura comunitaria a la inteligencia artificial. Casos inspiradores del País Vasco” (UN Etxea, 2025)