Kulturak aurrerapauso historikoa eman du nazioarteko sisteman. 2026ko irailaren 4an, Nazio Batuen Batzar Nagusiak Garapen Iraunkorrerako Kulturaren Nazioarteko Hamarkada (2027-2036) aldarrikatu zuen, hamar urteko esparru globala ezarriz, kultura gizarte inklusiboagoak, erresilienteagoak eta jasangarriagoak eraikitzeko estrategien erdigunean kokatzeko. UNESCOk koordinatuko du Viet Namek bultzatutako ekimena, ehun estatu kide baino gehiagoren babesarekin.

Erabakiak aurrekaririk gabeko aintzatespena dakar kulturak garapen iraunkorrean duen zereginari buruz. Batzar Nagusiak onartutako ebazpenak nabarmentzen du kultura identitate-, sormen- eta berrikuntza-iturria dela, gizarte-kohesioa indartzen duela eta hezkuntzari, genero-berdintasunari, osasunari, ekintza klimatikoari, bakeari eta garapen ekonomikoari lotutako erronka globalei aurre egiten laguntzen duela. Era berean, kultura ekonomia-, gizarte- eta ingurumen-politiketan zeharka integratzeko beharra berresten du.

Hamarkadaren aldarrikapena nazioarteko komunitateak kulturaren eta jasangarritasunaren arteko lotura indartzeko bultzatutako hainbat urtetako lanaren ondoren etorri da. Ibilbide horretan bereziki garrantzitsuak izan dira kultura-politikei eta garapen iraunkorrari buruzko MONDIACULT 2022 eta MONDIACULT 2025 mundu-konferentziak. Horietan, estatu kideek berretsi egin zuten kultura sendotzeko konpromisoa, garapen justu, baketsu, inklusibo eta iraunkorraren funtsezko osagai eta zutabe gisa.

Aurrerapen hori, halaber, erakunde, kultura-sare eta gizarte zibileko erakunde ugariren ahalegin iraunkorraren emaitza da, urteetan zehar nazioarteko agendetan kulturaren presentzia handiagoa aldarrikatu baitute. Horien artean, UN Etxeak zeregin aktiboa izan du, eskubide kulturalen, kultura- eta hizkuntza-aniztasunaren, kultura- eta arte-hezkuntzaren eta kulturak garapen iraunkorrari egiten dion ekarpenaren inguruko hausnarketa, sentsibilizazioa eta eragina bultzatuz.

Azken urteotan, UN Etxeak kulturari eta 2030 Agendari lotutako elkarrizketa-guneak, argitalpenak, hezkuntza-programak, nazioarteko topaketak eta partaidetza-prozesuak sustatu ditu, eta garapenaren kultura-dimentsioaren onarpena indartzen lagundu du, bai Euskadin, bai nazioartean. Era berean, erakundeak defendatu du kulturak berariazko aintzatespena izan behar duela garapen jasangarriaren nazioarteko arkitekturan, eta etorkizuneko agenda globalen esparruan kulturarako berezko Garapen Iraunkorreko Helburua txertatzea eskatzen duten proposamenak babestu ditu. Lan hori bereziki areagotu da MONDIACULT 2025en testuinguruan, kultura iraunkortasun-politiken elementu nagusi gisa sendotzera bideratutako proposamenak eta aliantzak sortuz.

Nazio Batuek onartutako ebazpenak gonbita egiten die orain gobernuei, nazioarteko erakundeei, gizarte zibilari, sektore pribatuari, komunikabideei eta kultura-komunitateei Hamarkadaren ezarpenean aktiboki parte hartzeko. Horretarako, UNESCOk ekintza-plan bat prestatuko du, aitorpen politiko hori neurri zehatzetan, nazioarteko lankidetzan, ezagutza sortzean eta kulturak pertsonen eta lurraldeen ongizateari egiten dion ekarpena indartzeko inbertsioetan gauzatu ahal izateko.

Gainera, Hamarkada 2030 Agendaren eta haren ondorengo etorkizuneko garapen-esparru globalaren arteko zubi estrategikoa da. Erronka konplexu eta interdependenteek markatutako nazioarteko testuinguruan, kultura gero eta funtsezkoagoa da sormena, erresilientzia, kulturen arteko elkarrizketa, parte-hartze demokratikoa eta gizarte baketsu eta jasangarriak eraikitzeko.

UN Etxetik ospatzen dugu erabaki historiko hau, eta aurrerapen garrantzitsua da kultura ondasun publiko global, giza eskubide eta gizartea eraldatzeko eragile gisa aitortzeko. Garapen Iraunkorrerako Kulturaren Nazioarteko Hamarkadaren (2027-2036) aldarrikapenak aukera berri bat irekitzen du, Euskaditik eta mundu osoko eragileekin lankidetzan, garapenaren ikuspegi bat bultzatzen jarraitzeko, pertsonak, kultura-aniztasuna eta giza eskubideak nazioarteko politika publikoen eta agenden erdigunean kokatzeko.

Argazkia: © UN Photo/Rick Bajornas